Kahramanmaraş'ta Kentsel Dönüşüm Olacak Yerler 2026: Rezerv Alanlar ve Yerinde Dönüşüm

Kahramanmaraş'ta "kentsel dönüşüm olacak yerler" sorusu başka illerden farklı bir anlam taşıyor. 6 Şubat 2023 depremlerinin merkez üssü olan şehirde dönüşüm, tek tek riskli alan kararlarıyla değil; rezerv yapı alanları, TOKİ eliyle kurulan yeni yerleşimler ve hasarlı binanın kendi parselinde yeniden yapılmasını destekleyen Yerinde Dönüşüm programıyla ilerliyor. Malikin asıl sorusu "mahallem hangi yolda?"

Bu yazıda üç yolu ayrı ayrı anlatıyorum. Kaynaklar Resmî Gazete, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Kahramanmaraş İl Müdürlüğü duyuruları, Valilik ve Büyükşehir Belediyesi açıklamaları; Olur künyesine ulaşamadığım ve yalnızca yerel basında geçen bilgileri ayrıca işaretledim. Firma seçerken deprem bölgesine özgü riskleri Kahramanmaraş'ta firma seçimi yazısında anlattık; burada yalnızca "nerede, hangi programla" sorusuna cevap veriyorum.

1. Hangi yol, kime uygulanıyor?

Bir bina aynı anda birden fazla yolun konusu olabilir; örneğin Yerinde Dönüşüm'e uygun hasarlı bir bina sonradan ilan edilen bir rezerv alanın içinde kalabilir. Bu durumda rezerv alan uygulaması belirleyici olur. Riskli alan, rezerv alan ve tek bina arasındaki farkı riskli yapı, riskli alan ve rezerv alan farkı yazısında anlattık.

2. Rezerv yapı alanları: depremden önce ve sonra

a) Depremden önce belirlenenler

Bakanlığın Kahramanmaraş İl Müdürlüğü belgesine göre Onikişubat'ta depremden önce dört ayrı alanda toplam 51,74 hektar rezerv yapı alanı belirlenmişti. Bunların en büyüğü Mağralı, Önsen ve Kurtlar mahallelerindeki 48,8 hektarlık alan (19 Şubat 2015 tarihli ve 1185 sayılı Olur); Saçaklızade'deki 2,94 hektarlık alan 26 Temmuz 2016 tarihli ve 9185 sayılı Olurla eklendi.

Mağralı Fatih ve Saçaklızade mahallelerinde yaklaşık 36 hektarlık bir alan 5 Nisan 2021 tarihli Olurla rezerv yapı alanı olarak belirlendi; imar planı değişikliği 1 Eylül 2023'ten itibaren bir ay askıda kaldı (Kahramanmaraş İl Müdürlüğü).

b) Depremden sonra belirlenenler

Depremden sonra kent merkezinde ve ilçelerde çok sayıda alan rezerv alan oldu. Bu alanların Olur tarih ve sayılarını tek bir resmî listede bulamadım; aşağıdaki bilgiler yerel ve ulusal basından:

• Kent merkezi: Yusuflar, Azerbaycan, Yenişehir, Ebrarlar, İsa Divanlı, Binevler, Kale yanı, Stadyum, Yahya Kemal, Güneşli-Kocabaş ve Doğukent-Güneşevler (Maraş Gündem, 30 Haziran 2024).
• Dulkadiroğlu: Sakarya, İsa Divanlı, Şıh Turan ve Ekmekçi mahalleleri ile altı cadde boyu (ATürkiye, 27 Mayıs 2024).
• Derepazarı: rezerv alan ilan edilip boşaltıldı; esnaf için geçici çarşı kuruldu (TRT Haber, 4 Aralık 2024).
• İlçeler: Türkoğlu Merkez, Pazarcık, Elbistan (Güneşli, Ceyhan, Kümbet, Cumhuriyet) ve Çağlayancerit (Fatih, İstiklal).

Bu alanlarda uygulama malik için şöyle işliyor: Vali'nin Nisan 2024 açıklamasına göre rezerv alana giren binalar sağlam olsa da yıkılıyor; malike ya bina değeri kamulaştırılarak ödeniyor ya da rezerv alandan eşdeğer konut veriliyor (DHA, 18 Nisan 2024). Rezerv alanlarda kalan birimler için kuralar sürüyor; Ekim 2026'da Onikişubat, Dulkadiroğlu ve Çağlayancerit'teki 32 bağımsız birim için tamamlama kurası çekildi (yerel basın).

3. Riskli alan: 2013 kararı

Bakanlar Kurulu'nun 2013/4252 sayılı kararı (Resmî Gazete 6 Şubat 2013) Kahramanmaraş merkezde Gayberli, Hacı Bayram Veli ve Malikejder mahallelerindeki bazı alanları riskli alan ilan etti. Kararın metninde alan büyüklüğü yok; sınırlar ekli kroki ve koordinatlarla belirlenmiş. Kararın kaldırıldığına dair bir kayıt bulamadım.

2023'ten sonra Kahramanmaraş için Resmî Gazete'de yayımlanmış yeni bir riskli alan kararı bulamadım. Bazı listelerde "riskli alan" diye geçen Yusuflar, aynı listelerde rezerv alan olarak da sayılıyor; parselinizin hangi statüde olduğunu tapu kaydından ya da İl Müdürlüğü'nden teyit edin. Fay hattı çalışmasına bağlı alan düzenlemeleri de ayrı bir konu: Bakanlık Eylül 2024'te Onikişubat'ta yaklaşık 7.854 hektarı incelediğini ve bazı "uygun olmayan alan"ları "önlemli alan" olarak yeniden düzenlediğini açıkladı (Türkgün, 21 Eylül 2024).

4. Yeni yerleşimler ve kent merkezi

Bakan Kurum'un Aralık 2025 açıklamasına göre o tarihte şehirde 52 bin konut ve iş yeri hak sahiplerine teslim edilmişti; hedef yıl sonuna kadar 74 bin idi. Ağustos 2026'da Kurum "74 bin yuva" teslim edildiğini, Şubat 2026'da kurası çekilen 8.200 sosyal konutun yapımının sürdüğünü ve bunlara ek olarak yaklaşık 4.500 sosyal konut daha yapılacağını açıkladı (Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi).

• Altınova: 550 bloktan oluşan 11 bin konutluk uydukent (Aralık 2025 açıklaması).
• Azerbaycan Mahallesi: TOKİ öncülüğünde Azerbaycan ile birlikte yürütülen projede 2.995 konut, dükkân ve ofis (Mayıs 2025).
• Kent Meydanı ve Çarşı: 1 Ağustos 2026'da açıldı; meydanın altında 424 araçlık kapalı otopark, yanında 118 iş yerinden oluşan Toptancılar Sitesi (Kahramanmaraş Valiliği).
• İsa Divanlı: 263 konut ve 88 dükkân, yanına 288 birimlik yeni etap ihalesi (Mayıs 2025).

Elbistan'daki Karaelbistan gibi kalıcı iskân alanları ise 6306'nın rezerv alanı değil, afet sonrası iskân mevzuatına dayanıyor. Buralarda konut hak sahipliği AFAD üzerinden yürüyor.

5. Yerinde Dönüşüm: binayı kendi parselinde yaptırmak

Yerinde Dönüşüm, depremde orta ve üzeri hasar alan binanın maliklerinin aynı parselde yeni bina yaptırmasını destekleyen program. Dayanağı 7700 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (sonradan 10019 sayılı kararla değiştirildi). Bakanlığın program sayfasındaki tutarlar:

Ahırlı konut için 1 milyon TL kredi ayrıca tanımlı. Birden fazla bağımsız bölümü yıkılan hak sahibi en fazla 1 hibe ve 3 krediden yararlanabiliyor. Programda kira yardımı yok. AFAD'dan aynı tür birim için konut hak sahipliği alanlar o birim için Yerinde Dönüşüm desteği alamıyor.

Program sayfası son yapı ruhsatı tarihini 30 Haziran 2025 olarak veriyor; imar ya da kentsel dönüşüm alanı çalışmaları nedeniyle gecikenler için ayrı bir tarih tanımlı. Bu tarihten sonra başvurmanız mümkün mü, binanızın durumuna göre Kahramanmaraş'taki Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'ne (Onikişubat, İstiklal Mahallesi) sorun; tarihler daha önce birkaç kez değişti.

6. Alan dışındaki eski binalar: bina bazlı yol

Rezerv alanın dışında kalan, depremde ağır hasar almamış ama eski ve riskli olabilecek binalar için yol ülke genelindeki 6306 süreci:

1. Lisanslı kuruluşa riskli yapı tespiti yaptırırsınız; tek malikin başvurusu yeter.
2. Hasar tespitine itiraz ya da tespit sonrası haklar için deprem sonrası hasar tespiti yazısına bakın.
3. Malikler hisseleri oranında salt çoğunlukla yeniden yapım kararı alır.
4. Deprem bölgesinde firma yoğunluğu yüksek; firma seçimini Kahramanmaraş'ta firma seçimi yazısında anlattık.

7. Kahramanmaraş'ta geçerli destekler

Kira yardımının şartlarını kira yardımı rehberinde, İADŞP başvurusunu İADŞP rehberinde anlattık.

8. Kendi durumunuzu üç adımda kontrol edin

1. Tapu beyanlar hanesi: e-Devlet'ten tapu bilgilerinizi sorgulayın; rezerv alan, riskli alan ya da riskli yapı belirtmesi varsa hangi yolda olduğunuz buradan anlaşılır.
2. Hasar tespit sonucu: e-Devlet'teki hasar tespit kaydı Yerinde Dönüşüm'e uygunluğun ilk koşulu.
3. Kahramanmaraş İl Müdürlüğü ve Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü: rezerv alan sınırları, plan askıları ve Yerinde Dönüşüm başvuruları için resmî muhatap.

Sonuç

Kahramanmaraş'ta dönüşüm, alan kararından çok rezerv alan ve yeni yerleşim projeleriyle ilerliyor. Rezerv alandaki binalar hasar durumundan bağımsız olarak yıkılıyor; hasarlı binasını kendi parselinde yeniden yaptırmak isteyen malik için Yerinde Dönüşüm hibesi ve kredisi var. Resmî Gazete'deki tek riskli alan kararı 2013'ten. Bu alanların dışında kalan eski binalarda yol, riskli yapı raporuyla açılan bina bazlı dönüşüm.

Rezerv alan listeleri resmî künyeleriyle yayımlandıkça bu yazıyı güncelleyeceğiz. İlk adım için binam kentsel dönüşüme uygun mu yazısındaki ön kontrolle başlayabilirsiniz.

İlgili rehberler:

• Kahramanmaraş'ta Kentsel Dönüşüm Firması Nasıl Seçilir?
• Deprem Sonrası Hasar Tespiti: Malik Rehberi
• Gaziantep'te Kentsel Dönüşüm Olacak Yerler 2026