Sığınak Yönetmeliği 2026: Hangi Binada Sığınak Zorunlu?

Malik başvurularında bu soruyla sık karşılaşıyoruz: "Bodrumda neden sığınak var, oraya otopark ya da depo olmaz mı?" Üstelik sığınak kuralları 7 Kasım 2025'te değişti. Dolayısıyla çoğu projede bu değişiklik bodrumun nasıl çözüleceğini doğrudan etkiliyor. Bu yazıda sığınak yönetmeliği 2026 itibarıyla hangi binada sığınak gerektiğini, alanın nasıl hesaplandığını ve dönüşüm sözleşmenizi nasıl etkilediğini anlatıyoruz.

Bilgiler doğrudan Resmî Gazete metnine dayanıyor; kaynakları hem metin içinde hem yazının sonunda bulabilirsiniz. Projenizdeki kesin durum için mimarınıza ve belediyenin imar birimine danışın.

Sığınak yönetmeliği 2026'da ne değişti?

Sığınak Yönetmeliği, binalarda hangi sığınağın yapılacağını ve nasıl yapılacağını belirleyen düzenlemedir. İlk metin 25 Ağustos 1988 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve 2010'da büyük bir değişiklik geçirdi. Son değişiklik ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 7 Kasım 2025'te (Resmî Gazete, sayı 33070) yapıldı ve yayımı gününde yürürlüğe girdi.

Yönetmelikte iki temel kavram var. Serpinti sığınağı, binanın en alt bodrum katında ya da bahçesinde yapılan ve konutlarda aranan sığınak türüdür. Genel sığınak ise halkın toplu kullanımı için devletin yaptığı ya da hazırladığı sığınaktır. Malik için önemli olan değişiklikler şunlar:

• Özellikle konut binalarında eşik 12'den 10 bağımsız bölüme indi.
• Kişi sayısı artık oda sayısına göre hesaplanıyor.
• Son olarak mevcut sığınaklar için kontrol takvimi konuldu.

Eski kural ile yeni kural arasındaki fark nedir?

Tablonun pratik sonucu şu: 10, 11 ya da 12 daireli bir konut binası eskiden sığınaksız yapılabiliyordu, artık sığınak gerekiyor. Öte yandan küçük dairelerin yoğun olduğu projelerde kişi sayısı azaldığı için gereken alan küçülebilir. Yani yeni kural her binada daha fazla sığınak demek değil.

Kentsel dönüşümde sözleşmeniz hangi kurala tabi?

Değişikliğin geçici 2. maddesi kentsel dönüşüm için özel bir kapı açıyor. 7 Kasım 2025'ten önce şu işlemlerden biri yapılmışsa, talep edilirse eski 7. madde uygulanır:

• Yapı ruhsatı için başvuru yapılmışsa,
• 6306 sayılı Kanun kapsamında noter onaylı inşaat sözleşmesi düzenlenmişse.

Yani sözleşmeniz bu tarihten önce noterde imzalandıysa ve binanızda 10, 11 ya da 12 daire olacaksa, eski kuralla sığınaksız proje isteyebilirsiniz. Ancak bu bir hak, kendiliğinden uygulanmaz. Talebi müteahhidin ve mimarın ruhsat başvurusunda yapması gerekir. Örneğin 11 daireli bir bina için sözleşme Ekim 2025'te noterde imzalandıysa, müteahhit eski metne göre sığınaksız bir proje sunabilir. Sözleşme Aralık 2025'te imzalandıysa bu yol kapalıdır ve projede sığınak yer almalıdır. Bu yüzden sözleşmenizin noter tarihini bilmek, bodrumun nasıl çözüleceğini doğrudan belirler. Teklif görüşmelerinde bu tarihin çoğu zaman hiç sorulmadığını gözlemliyoruz. Ayrıca sözleşmeye hangi kuralın uygulanacağını bir cümleyle yazdırmak ileride çıkabilecek tartışmayı baştan önler. Ruhsat başvurusu yapılmadan önce mimarınızdan iki seçeneğin bodrum planını ayrı ayrı göstermesini de isteyebilirsiniz. Sözleşmenin diğer kritik maddeleri için kentsel dönüşüm sözleşmesi rehberine bakabilirsiniz.

Sığınak alanı nasıl hesaplanır?

Hesap iki adımda yapılır. İlk olarak kişi sayısı bulunur, ardından kişi başına en az 1 m² net alan ayrılır. Tuvalet, duş ve mutfak nişi bu alana sayılmaz.

Örneğin dönüşümden sonra binanızda sekiz tane 3+1 ve dört tane 2+1 daire olacak. Hesap şöyle: 8 daire × 4 kişi = 32, 4 daire × 3 kişi = 12. Toplam 44 kişi, yani en az 44 m² net sığınak. Eski kuralla aynı bina 12 × 4 = 48 m² isterdi. Dolayısıyla bu örnekte yeni kural alanı küçültüyor.

Sığınağın ölçülerine dair diğer şartlar da yönetmelikte yazılı:

• İç yükseklik net 2,40 metreden az olamaz.
• Dışa bakan duvar ve tavan en az 60 cm beton ya da eşdeğeri olmalı.
• Giriş demir kapılı ve en az bir dik açı dönüşlü olmalı.
• 100 m²'den büyük sığınakta iki çıkış zorunlu.
• Kapasiteye uygun mekanik havalandırma yapılmalı.

Sığınak emsal hesabına dâhil değildir. Bu, sığınağın satılabilir alanınızdan pay almadığı anlamına gelir. Fakat bodrumda yer kapladığı için otopark, depo ve teknik hacimlerle yarışır. Bodrumun nasıl bölündüğünü projede görmek için mimari proje nasıl okunur yazımıza göz atın.

Otopark mı sığınak mı: bodrumda hangisi olacak?

Yönetmelik bu ikisini birleştirmenize izin veriyor. Konutlarda otopark, zorunlu sığınak ihtiyacını karşılıyorsa ve sığınak niteliğinde inşa edilmişse ayrıca sığınak yeri aranmaz. Ön bahçe altındaki otoparklar da sığınak vasfında yapıldıysa sığınak olarak kullanılabilir.

Bu çözüm bodrumda yer kazandırır. Ancak otoparkın sığınak şartlarını taşıması gerekir: duvar kalınlığı, kapı, havalandırma ve yükseklik. Bunun maliyeti olur ve teklifte görünmelidir. Teklifleri karşılaştırırken bu kalemin hiç yazılmadığını sık görüyoruz. Bu yüzden "sığınak ayrı mı, otopark sığınak vasfında mı?" diye sorun. Otoparkın kaç araç olacağı ise ayrı bir hesaptır; ayrıntısı otopark yönetmeliği 2026 yazısında.

Eski binada bodrumda daireniz varsa, yeni projede bodrum çoğu zaman otopark, sığınak ve teknik hacme ayrılır. Bu durumda ne olacağını çatı katı, bodrum ve dubleks maliki rehberinde anlattık.

Yeni binada sığınak kimin malı, nasıl kullanılır?

Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 4. maddesi sığınakları ortak yerler arasında sayar. Yani sığınak tek bir malikin değil, arsa payı oranında hepinizin ortak malıdır. Ortak alanlarla ilgili haklarınızı ortak alan ve eklenti hakları yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz.

Barış zamanında sığınak başka amaçla kullanılabilir. Örneğin depo ya da bisiklet odası olarak kullanılması mümkündür. Ancak bunun için kat malikleri kurulunun beşte dört kararı ve idareye bildirim gerekir. Sığınağın işlevini bozan bir imalat yapılamaz. Kayıt da artık daha sıkı: yapı kullanma izni alınan binalarda sığınak alanı mülki idare amirliğince kayda geçirilir, sığınağı etkileyen esaslı tadilatlar da valiliğe bildirilir.

Mevcut sığınaklar için kontrol ne zaman?

Değişiklik eski binaları da ilgilendiriyor. Eski kurala göre sığınağı zorunlu olan binalardaki sığınaklar, idarece en geç bir yıl içinde kontrol edilecek. Yürürlük 7 Kasım 2025 olduğu için bu süre Kasım 2026'da doluyor. Kontrolde yapısal olmayan bir eksik bulunursa bina yönetimine en fazla bir yıl süre verilir. Eksik giderilmezse idare işi kendisi yapar ve bedelini ilgililerden tahsil eder. Kontrolde yönetmeliğin Ek-1'indeki Sığınak Kontrol Formu kullanılır. Sığınağı depo olarak kullanan binalar için bu önemlidir, çünkü barışta başka amaçla kullanılan bir sığınak da sığınak özelliklerini kaybetmemelidir. Yani eski binanızda sığınak varsa, bina yönetimi bu takvimi yakından izlemelidir. Binanız dönüşüme girmek üzereyse bu kontrol size masraf çıkarabilir. Bu yüzden yönetiminize belediyeden bir bildirim gelip gelmediğini sorun. Binanın dönüşüme uygunluğunu ise binam kentsel dönüşüme uygun mu yazısıyla birlikte değerlendirin.

Sonuç

Kısacası sığınak kuralı artık daha fazla konut binasını kapsıyor. 10 ve üzeri daireli bir binada sığınak, ya ayrı bir hacim olarak ya da sığınak niteliğinde bir otoparkla çözülecek. Sözleşmeniz 7 Kasım 2025'ten önce noterde imzalandıysa eski kuralı isteme hakkınızı unutmayın. Projeyi imzalamadan önce bodrumun nasıl bölündüğünü ve sığınak hesabını mimara sordurun. Sorularınız için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar

• Sığınak Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete 7.11.2025, sayı 33070
• Sığınaklarla İlgili Ek Yönetmelikte Değişiklik, Resmî Gazete 29.9.2010, sayı 27714
• 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, m.4 (ortak yerler)