Taşeron ve Tedarikçi Cari Hesabı: Borç-Alacağı Karıştırmadan Yönetmek 2026

Sahada gördüğüm en pahalı hata şu: müteahhit işini iyi yapıyor, parası da var, ama "şu taşerona ne kadar borcum kaldı, şu tedarikçiden ne kadar mal aldım" sorusuna net cevap veremiyor. Kafasında tutuyor, defterin bir köşesine yazıyor, çek-senet ayrı yerde. Sonra bir bakıyor, aynı taşerona iki kez ödeme yapmış ya da bir tedarikçiye aylardır eksik ödüyor, adam malı kesmiş. Bu yazıda cari hesabı karıştırmadan nasıl tutacağınızı en baştan anlatıyorum.

Cari hesap nedir, neden bu kadar önemli?

Cari hesap, bir kişi ya da firmayla aranızdaki borç-alacak hareketlerinin tarih sırasıyla durduğu hesaptır. Her fatura ve hakediş bir tarafa, her ödeme öteki tarafa yazılır; aradaki fark o anki bakiyenizdir. Yani "şu an bu adamla ne durumdayım" sorusunun cevabı.

Müteahhit için bu hayati, çünkü iş çok taraflı: onlarca taşeron, düzinelerce tedarikçi, malikler, işçiler. Her biriyle ayrı bir para ilişkisi var. Bu ilişkileri kafada tutmak imkânsız. Tutmaya çalışan da er geç ya fazla öder, ya birini küstürür, ya da nakit akışını yanlış okuyup tıkanır.

Borç mu, alacak mı? Karıştırmamanın tek kuralı

En çok kafa karıştıran şey bu: "borç" mu yazayım "alacak" mı? Kuralı basit tutun, kendinizi merkeze koyun ve sorun: "Ben buna mı para vereceğim, bundan mı alacağım?"

Bu mantıkla bakınca hiçbir hareket kafa karıştırmaz. Her işlemde "bu para bana mı geliyor, benden mi çıkıyor" diye düşünün, gerisi yerine oturur.

Avans: en sık para kaybettiren kalem

Bir kalemi ayrı vurgulamam lazım: avans. Taşeron işe başlarken "biraz para lazım usta" der, verirsiniz. İşte tam burada hata başlıyor. O avansı cariye işlemezseniz, iki ay sonra taşeron hakedişini getirdiğinde verdiğiniz avansı unutup tam ödeme yaparsınız. Yani aynı parayı iki kez ödersiniz.

Doğrusu şu: avansı verdiğiniz anda taşeronun cari hesabına işleyin (sizin lehinize alacak olarak). Hakediş geldikçe bu avans düşülür, kalanı ödersiniz. Bir örnek üzerinden görelim:

Görüyor musunuz? Avans cariye işlendiği için hakedişten otomatik düşüyor. 180.000 TL'lik hakedişe karşı 130.000 TL ödüyorsunuz, çünkü 50.000'i zaten avans olarak vermiştiniz. Defter dışı avans tutsaydınız 180.000 öder, 50.000'i kaybederdiniz.

Cari hesap = nakit akışının röntgeni

Cari hesapları düzgün tutmanın asıl getirisi, nakit akışını net görmek. "Önümüzdeki ay kime ne kadar ödemem var, kimden ne kadar tahsilatım var" sorusu bir bakışta cevaplanır. Bu da müteahhit nakit akışı yönetiminin temelidir. Cari olmadan cashflow tahmini körlemesine atılan tahmindir.

Toplam borç-alacak dengenizi de görürsünüz. Diyelim taşeronlara toplam 2,4 milyon borçlusunuz ama maliklerden 3,1 milyon alacağınız var ve tahsilat takvimi ödeme takviminizin önünde. Bu tabloyu görmeden "param var mı yok mu" diye gece uyuyamayan çok müteahhit tanıyorum. Veri varken tahmin etmeye gerek yok.

Taşeron ve tedarikçi: iki ayrı disiplin

Taşeron cari hesabı

Taşeronla iş genelde hakediş usulü yürür. Sözleşmedeki tutar, yapılan iş yüzdesi, kesilen hakediş, verilen avans... Hepsi tek caride birikmeli. Taşeron sözleşmesini nasıl kuracağınızı taşeron sözleşmesi rehberimizde anlattık; cari hesap o sözleşmenin para tarafının takibidir.

Tedarikçi cari hesabı

Tedarikçide hareket daha sık: sürekli mal alırsınız, parça parça ödersiniz. Burada en önemlisi her irsaliye/faturayı anında işlemek. Demir, çimento gibi kalemlerde fiyat da oynadığı için cari hesap aynı zamanda bir fiyat geçmişi arşivi olur; pazarlık masasına veriyle oturursunuz.

Sık yapılan 5 cari hesap hatası

1. Avansı cariye işlememek: aynı parayı iki kez ödemenin bir numaralı sebebi.
2. Sözlü mutabakata güvenmek: "hallederiz usta" der, aylar sonra rakam tutmaz. Her hareketi yazın.
3. Çek-senedi ayrı yerde tutmak: vadesi gelen çek caride görünmüyorsa nakit planınız yanlış çıkar.
4. Bakiye mutabakatı yapmamak: ayda bir taşeronla "sende benim bakiyem ne" diye karşılaştırın; fark erken yakalanır.
5. Proje bazında ayırmamak: aynı taşeron iki şantiyenizde çalışıyorsa hareketleri karıştırmayın; hangi iş hangi projeye ait belli olsun.

İnşaatpanel'de cari hesap nasıl çalışıyor?

Defterde, Excel'de ve çek klasöründe dağılan bu işi tek yerde toplamak için Cari Hesap modülünü kurduk:

• 8 cari tipi: taşeron, tedarikçi, malik, işçi ve diğerleri ayrı ayrı; her biri için borç/alacak hareketi tutulur.
• Otomatik bakiye: her fatura, hakediş, ödeme ve avans işlendikçe bakiye kendiliğinden güncellenir; toplama-çıkarmayla uğraşmazsınız.
• Puantaj ve hakedişle bağlı: puantajdan gelen işçi ödemeleri ve taşeron hakedişleri ilgili cariye düşer.
• Tek bakışta net durum: kime ne kadar borçlusunuz, kimden ne alacağınız var, toplam dengeniz ne — hepsi bir ekranda.

Para takibini kafadan ve defterden panele taşımak istiyorsanız, Excel'den SaaS'a geçiş yol haritamız nereden başlayacağınızı gösteriyor.