Deprem Yönetmeliği 2025-2026: Değişiklik Var mı? Geçerli Kurallar

"Deprem yönetmeliği 2025" ya da "TBDY 2025 değişiklikleri" diye aratıldığında karşınıza çıkan içeriklerin önemli bir kısmı, var olmayan bir yönetmelik değişikliğini anlatıyor. Bu yazıda önce neyin değişmediğini, sonra kentsel dönüşümde yeni bina yaptıran malik ve müteahhidin bilmesi gereken yürürlükteki kuralları madde numarasıyla veriyoruz.

2025'te ne değişti? Kısa cevap: yönetmelik değişmedi

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY), Resmî Gazete'nin 18 Mart 2018 tarihli 30364 sayılı mükerrer sayısında yayımlandı ve 1 Ocak 2019'da yürürlüğe girdi. mevzuat.gov.tr'deki güncel metinde bugüne kadar bir değişiklik kaydı yok. 18 Mart 2025 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 32845) de TBDY ile ilgili bir metin bulunmuyor. Yönetmeliğe bağlı iki tebliğ var: Tasarım Gözetimi ve Kontrolü Tebliği (2019; bir kez 2021'de değişti) ve Uygulama Esasları Tebliği (2019).

Yani 2025-2026'da bir binayı projelendiren mühendisin uyduğu kurallar, 2019'dan beri uygulanan kurallardır. Aşağıda en çok yanlış aktarılan dört başlığı yönetmelik metnine göre topladık.

1. Beton sınıfı: alt sınır C25

TBDY madde 7.2.5.1: "Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak tüm betonarme binalarda C25'ten daha düşük dayanımlı beton kullanılamaz." Madde 7.2.5.3(a) TS EN 206'daki C25-C80 sınıflarının kullanılacağını söylüyor. C30 alt sınırı yalnız önüretimli (prefabrik) betonarme binalar için geçerli (madde 8.2.3.2).

Pratikte birçok projede statik hesap ve dayanıklılık gereği C30-C35 seçilir; bu bir proje ve şartname kararıdır. Teklif karşılaştırırken beton sınıfının şartnamede yazılı olup olmadığına bakın; ayrıntı beton sınıfı ve donatı şartnamesi yazısında.

2. Donatı çeliği: B420C ve B500C

Madde 7.2.5.3(b): TS 708'de verilen B420C ve B500C nervürlü donatı çelikleri kullanılır; çekme dayanımı/akma dayanımı oranı ve eşdeğer karbon oranı şartlarını sağlaması koşuluyla S420 beton çeliği de kullanılabilir. Yüksek bina taşıyıcı sistemlerinde yalnız B420C veya B500C kullanılır (madde 13.1.7). Şartnamenizde donatı sınıfının TS 708 adıyla yazılmasını isteyin.

3. Perde duvar: kat sayısı değil, bina yükseklik sınıfı

TBDY'de "şu kattan yüksek binada perde zorunlu" diye bir kural yok. Her taşıyıcı sistemin hangi yükseklikte kullanılabileceği, Bina Yükseklik Sınıfı (BYS) ve süneklik düzeyine göre Tablo 4.1'de verilir. BYS metreyle tanımlanır; en yüksek deprem tasarım sınıflarında (DTS 1, 1a, 2, 2a) aralıklar şöyle (Tablo 3.3):

Örneğin deprem etkilerinin tamamı süneklik düzeyi yüksek betonarme çerçevelerle karşılanan sistem (A11) BYS ≥ 3 binalarda kullanılabilir; daha yüksek binalarda perdeli ya da perde-çerçeve sistem gerekir. Yüksek binalarda (BYS = 1) süneklik düzeyi yüksek perdeli sistemler ve en az 300 mm perde kalınlığı öngörülür (madde 13.1.4, 13.1.6). Kentsel dönüşümdeki tipik apartmanların hangi sistemle projelendirileceği bu tabloya ve statik hesaba göre belirlenir.

4. Burulma düzensizliği

Burulma düzensizliği (A1), Tablo 3.6'da tanımlanır: herhangi bir katta en büyük göreli kat ötelemesinin, o katta aynı doğrultudaki ortalama göreli ötelemeye oranı (ηbi) 1,2'den büyükse bina burulma düzensizliğine sahiptir. Düzensizlik, hesap yöntemi ve tasarım kısıtları bakımından sonuç doğurur; mimari planı çok asimetrik olan projelerde statik projeyle birlikte değerlendirilmelidir.

Malik ve müteahhit için pratik sonuç

• Teklifte "2025 yönetmeliğine uygun" gibi ifadeler bir şey söylemez; beton sınıfı, donatı sınıfı (TS 708) ve taşıyıcı sistemin şartnamede yazılı olmasını isteyin.
• Zemin etüdü ve deprem tasarım parametreleri projenin temelidir; zemin etüdü rehberine bakın.
• Yeni binanın projeye uygun yapılıp yapılmadığını deprem dayanıklılığı nasıl doğrulanır yazısındaki belgelerle takip edebilirsiniz.
• Mevcut binanın güçlendirilmesi mi yeniden yapımı mı sorusu için güçlendirme mi yıkım mı yazısı.

Kaynak: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ve eki, RG 18.03.2018/30364 (Mükerrer) — madde 3 (Tablo 3.3, 3.6), 4.3 (Tablo 4.1), 7.2.5, 8.2.3.2, 13.1; mevzuat.gov.tr konsolide metin (Eylül 2026 itibarıyla değişiklik kaydı yok).